Stedum is een beschermd dorpsgezicht en telt momenteel 20 rijksmonumenten en 1 gemeentelijk monument. In en rondom het dorp zijn veel karakteristieke panden te vinden.

Informatieborden:
Stichting Historie Stedum heeft negen informatieborden geplaatst bij historische objecten om bezoekers op een toegankelijke manier kennis te laten maken met het dorp Stedum.
Op de borden staan foto’s en historische gegevens van het object en indien verdwenen in de nabijheid van de plek waar het object heeft gestaan. 
De verdwenen objecten hebben een belangrijke functie gehad in het verleden in het dorp. De bestaande objecten zijn of een rijksmonument of hebben een beeldbepalende status en grote historische waarde. 
De borden zijn voorzien van een QR code die verwijst naar de website van Stichting Historie Stedum waarop nog meer afbeeldingen zijn te vinden van het vermelde object. De QR code is te scannen met een smartphone.
De objecten zijn:
1. Borg Nittersum ,verdwenen, Weemweg.
2. Bartholomeüskerk, Hoofdstraat.
3. Synagoge, verdwenen, Bedumerweg. Bord staat bij het Joods monument.
4. Gereformeerde Kerk, Bedumerweg 32.
5. Vlasschuur, D. Triezenbergstraat 13. Is tevens een Rustpunt.
6. Koren- en pelmolen Zilvermeeuw ,verdwenen, Lellensterweg 2.
7. Boerderij Niehof, vroeger bewoond door Juvver Sien Jensema, Lopsterweg 2.
8. Vlasfabriek, Lopsterweg 43. Bord staat tegen hek naast nr. 41.
9. Stationsgebouw, verdwenen, Stationsstraat 1.

Objecten in Stedum die zijn opengesteld tijdens de Open Monumentendag:

Aula en Koetshuis met Lijkenhuisje Stichting Historie Stedum
Stationsweg 29a en 31
9921 PT Stedum
Info@historiestedum.nl

Op zaterdag 9 september 2023 doet Stichting Historie Stedum mee aan de Open Monumentendag. Het thema voor dit jaar is Levend erfgoed.
Door de jaren heen zijn wij in het bezit gekomen van vele, via schenkingen of in bruikleen gegeven voorwerpen, die door inwoners, bedrijven en verenigingen van Stedum zijn gebruikt. Deze zullen worden getoond in de Aula en in het volledig gerestaureerde en in originele staat teruggebrachte Koetshuis met Lijkenhuisje.
https://www.openmonumentendag.nl/monument/stichting-historie-stedum-aula-begraafplaats/

Ook gaan we oude films over Stedum vertonen.
Verder kunnen er boeken worden gekocht die door Stichting Historie Stedum in eigen beheer zijn uitgegeven: Stedum, het verleden in beeld, De inwoners van Stedum, Heelmeesters van Stedum en ons nieuwste boek, uitgegeven in april van dit jaar, Juvver Sien Jensema.
Tevens kan men de armenlap en de algemene begraafplaats bezoeken.
https://www.openmonumentendag.nl/monument/begraafplaats-23/

Donateur worden van Stichting Historie Stedum kan uiteraard ook. 
Informatie daarover kunt u vinden op onze website www.historiestedum.nl.
Deze dag vindt plaats in en rondom ons clubhuis aan de Stationsweg.
Iedereen is van harte welkom van 10.00 uur tot 17.00 uur.

Koetshuis met Lijkenhuisje – achtergrond informatie
https://www.openmonumentendag.nl/monument/koetshuis-met-lijkenhuisje-stedum/

Boerderij Niehof 
Ter bezichtiging alleen de bijschuur.
Lopsterweg 2
9921 RP Stedum

Bijschuur Boerderij Niehof met tentoonstelling over Sien Jensema.
Alleen te bezoeken op zaterdag.
Boerderij Niehof is een variant van een Hogelandster kop-hals-romp boerderij. De oudste gegevens over gebouw en bewoners dateren van 1715. Bij de bouw van de boerderij is een familiewapen, twee leeuwen met een schild, boven de deur aangebracht. Het pand toont zijn welvarende jaren door de verfraaiing van ornamenten rond deur en vensters. De dubbele schoorstenen en de gracht rondom de boerderij geven het geheel extra grandeur. 
Het bijgebouw dateert van 1830. Deze werd in de jaren zestig en zeventig als ontmoetingsruimte voor tentoonstellingen gebruikt. De toenmalige eigenaresse van het pand was Sien Jensema, 1896-1994. Zij was een bekende schrijfster van Groninger boeken. In de volksmond werd ze ‘juvver Sien’ genoemd. Bekende boeken van haar zijn onder andere Berend Kopstubber, Hidde Betuun en een vertaling van het Bijbelboek Ruth. In het Nederlands schreef ze een familieroman Edema’s, waarin ze het leven van een boerenfamilie in Stedum beschreef. Haar passie en aandacht voor de schrijfkunst in, vooral, het Gronings leverden Sien Jensema in 1951 de culturele prijs van de provincie Groningen op. Vanaf 1967 was ze ereburgeres van de gemeente Stedum. 
In de bijschuur vind je een kleine permanente tentoonstelling over Sien Jensema. In een fraaie museumkast zijn haar gehele oeuvre en andere objecten te bezichtigen. Deze zijn door de jaren heen bewaard gebleven. Evenals een selectie van kunstwerken van De Ploeg kunstenaars, die destijds gebruik maakten van de expositieruimte. De verbinding op deze plek wordt gelegd tussen het historische werk van deze schrijfster en de mogelijkheden voor de toekomst zoals lezingen, open dagen en kunstexposities. Dít waren ook juist de aandachtsgebieden van juvver Sien. Zij maakte kunst toegankelijk voor een breder publiek.
Het onlangs verschenen boek over het werk en leven van juvver Sien Jensema, auteur Jan Olthof, uitgegeven door Stichting Historie Stedum, is ook hier te verkrijgen.
https://www.openmonumentendag.nl/monument/bijschuur-boerderij-niehof-met-tentoonstelling-juffer-sien-jensema/

Rabo Museum Stedum
Stationsweg 1
9921 PT  Stedum
tel. 06-20043755
jan.van.heerde@outlook.com
Entree: vrijwillige bijdrage

U bent van harte welkom in ons Rabo Museum in Stedum. Het pand is door ons aangekocht in 2003, na sluiting van het Rabobankkantoor.
Het kantoorgedeelte is nagenoeg nog volledig intact, inclusief de wacht- en spreekkamer en het kogelvrije glas en schuifladen in de balie.
In een aantal vitrinekasten in de voormalige kluis zijn diverse zaken uit het verleden en historie van het ontstaan van de Rabobank te vinden.
In het voormalig kolenhok -in de kelder- staan een aantal oude (geld)- telmachines opgesteld, spaarbusje, spaarboekjes, chipknipautomaat, 
reclameartikelen, bankbiljetten, munten, beeldjes en zijn er veel gebruiksvoorwerpen uit het verleden te zien.
Opening Monumentendag op zaterdag: van 10.00 – 16.00 uur.
https://www.openmonumentendag.nl/monument/rabo-museum-stedum/

De Vlasschuur met Vlasmuseum 
D. Triezenbergstraat 13
9921 PG Stedum

Jan Pilon begon in het jaar 1870 hier zijn vlaszaad te schonen
Het vlas werd allereerst gerepeld. Daarbij wordt het ontdaan van de zaadbol. 
Het zaad, eenmaal ontdaan van het kaf, wordt gezeefd en geschoond.
Zijn drie broers gingen een vlasfabriek aan de Lopsterweg beheren, dat paste goed samen in Stedum.
Om de naam Pilon eer aan te doen is hier een vlasmuseum annex theeschenkerij geopend.
Openingstijden op zaterdag en zondag van ca. 9 uur tot 17 00 uur.
https://www.openmonumentendag.nl/monument/vlasschuur-met-vlasmuseum-annex-theeschenkerij/

Bartholomeüskerk Stedum
De Bartholomeüskerk van Stedum is een romanogotische kerk uit de dertiende eeuw. De kerk wordt soms gezien als het hoogtepunt van romanogotische bouwkunst in Groningen.
De huidige aan de apostel Bartholomeüs gewijde kerk heeft in de vroege middeleeuwen voorgangers gehad in de vorm van één of meerdere houten kerken met riet gedekt en een tufstenen kerk waarvan de overblijfselen in en rond de kerk teruggevonden zijn. Aan de noordkant van de kerk in het gras ligt een stapstenen pad van sarcofaagresten, grafplaatdelen en rode zandsteen, twaalfde-eeuws gedateerd. Daaruit blijkt dat Stedum al heel vroeg een rijk parochieleven heeft gehad. De kerk ligt in het centrum van het dorp en is gelegen op één van de twee wierden waar het dorp Stedum op gebouwd is. Het is een bakstenen kruiskerk met een zadeldaktoren, gebouwd circa 1250-1275. Het onderste deel van de toren iets eerder. In de voet van de toren is nog tufsteen te zien. Na de bouw van de kerk is de toren, die eerst los stond van de kerk, opgehoogd en voorzien van een binnentoren met klokkenstoel. In de toren hangt een Mariaklok uit 1300. Zij is hiermee de oudst gedateerde klok van de provincie Groningen. De bouwstijl wordt gekenschetst als laat-romaans (in het verleden ook wel romanogotiek genoemd). De Bartholomeüskerk wordt gezien als één van de hoogtepunten van deze stijl. Eind vijftiende eeuw is het koor van de kerk met een gotische vijfzijdige aanbouw vergroot. De sacristie, later consistorie is een vroeg zestiende-eeuwse laat gotische aanbouw. In de kerk bevinden zich laat vijftiende-eeuwse gewelfschilderingen. Op het koor staat een marmeren graftombe uit het atelier van Rombout Verhulst, gemaakt ter gedachtenis aan Adriaan Clant, borgheer van de toenmalige borg Nittersum in Stedum. Namens Groningen Stad en Ommelanden was hij medeondertekenaar van de Vrede van Münster in 1648. Dit betekende het einde van de Tachtigjarige Oorlog. Het interieur kent rijk houtsnijwerk uit de tweede helft van de zeventiende eeuw: banken, preekstoel en herenbank. Het orgel werd gebouwd in 1680 en de nieuwe vloer dateert van 1668. Dit alles in opdracht van de zoon van Adriaan Clant, Johan. Het huidige orgel is uit 1791, gemaakt door Dirck Lohman en Zn. uit Emden en heeft nog enig ouder pijpwerk van het orgel uit 1680.
Adres Bartholomeüskerk Stedum
Hoofdstraat 1, 9921 PA Stedum
Openingstijden Bartholomeüskerk Stedum
Zaterdag 9 september, 10:00 tot 17:00 uur
https://www.openmonumentendag.nl/monument/bartholomeuskerk-2/

Rubriek Foto van vroeger in De Stedumer van mei 2023.
[Foto: A.J. van der Wal, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 1 maart 1969]
Boerderij Niehof is een variant van een Hogelandster kop-hals-rompboerderij. De geschiedenis gaat terug tot 1715. De huidige boerderij is in 1875 gebouwd, toen deze in bezit kwam van Simon Derks Jensema. Boven de deur is een familiewapen aangebracht van twee leeuwen met een schild.
Na hun overlijden kwam de boerderij tijdelijk in andere handen. Grietje Noordhuis, de weduwe van voormalig burgemeester Jan Dirk Jensema, kocht het pand in 1934 terug. Haar dochter Sien Jensema (1896 – 1994) erfde Niehof in 1962.
De naam Jensema is in Stedum behalve met Niehof ook verbonden met de Jensemaheert en met Vlierbosch. Juvver Sien, zoals Sien Jensema bekend stond, is geboren op Vlierbosch en groeide er op. Van 1937 tot haar dood woonde ze in Garderen. Ze schreef verschillende boeken in het Gronings, zoals Berend Kopstubber, Hidde Betuun en een vertaling van het Bijbelboek Ruth. De familieroman Edema’s over een Stedumse boerenfamilie schreef ze in het Nederlands.
In de bijschuur van Niehof organiseerde Sien culturele evenementen en tentoonstellingen. De bijschuur is nu ingericht als museum annex archief van Sien Jensema. Jan Olthof heeft een biografie aan Sien gewijd die in april 2023 is uitgegeven door Stichting Historie Stedum.
André de Graaf
Stichting Historie Stedum

Juvver Sien – Sien Jensema. Auteur: Jan Olthof.

Boek over het leven en werk van deze ereburgeres van Stedum. Te bestellen in de Shop op deze website.

Foto van vroeger in De Stedumer van februari 2023.
De Occo uit 1861 met vier leden van de familie Gaaikema. In 1905 is het voorhuis vernieuwd en de bijschuur gebouwd. De voorganger van de boerderij stond 50 meter naar achteren waar in 1940 een nieuwe boerderij is gebouwd. De boerderijen zijn van oudsher bereikbaar vanaf de Weersterweg. De uitrit naar de Delleweg is rond 1912 aangelegd.
In 1940 worden de boerderijen met 52 ha grond verpacht aan de familie Van Dijken. Het echtpaar Gaaikema verhuist naar de Weersterweg. In 1963 verhuist na overlijden van Jurjen Gaaikema de weduwe Rixt Onnes naar Groningen. Zij laat in 1977 haar bezittingen na aan de Doopsgezinde gemeente in Groningen.
De monumentale Occo Reintiesheert wordt in 1980 aan de landbouw onttrokken. De grond wordt in de ruilverkaveling verdeeld. De familie Van Dijken verhuist naar Stedum. De boerderij wordt in 1980 eigendom van de familie Dibbets en in 1992 van de familie De Bont. De wierde en de uitrit naar de Weersterweg worden gekocht door Koos van Huis. Begin jaren 90 is archeologisch onderzoek gedaan en is de wierde gedeeltelijk opgehoogd. In 2013 kwam de Occo Reintiesheert in bezit van de NAM en in 2017 van Groninger Landschap.
André de Graaf
Stichting Historie Stedum

Uit de rubriek Foto van vroeger in De Stedumer van december 2022.
De Brandweer van Stedum.
Brandmelding gebeurde in het verleden door het luiden van de kerkklok. Later kwam er een sirene in de kerktoren die onderaan aan de toren werd bediend. Later stond de sirene op dak bij kapper Smid in de Clantstraat. Uiteindelijk kwam die weer in de toren terecht terwijl de bediening op afstand gebeurde.
Het hele dorp liep uit terwijl de spuitgasten op de fiets of rennend op klompen naar de kazerne onderweg waren. Daarna kreeg elke brandweerman een pieper die verbonden was met de meldkamer in Delfzijl.
De Dodge is in 1972 vervangen door de Mercedes, ook met een aanhanger. De brandweer kreeg later naast blusmiddelen ook de beschikking over hulpverleningsapparatuur.
Brandweer Stedum was een actief korps dat regelmatig oefende en meedeed aan wedstrijden op provinciaal-, regionaal- en zelfs landelijk niveau. Brandweer Stedum is opgeheven na het ontstaan van de gemeente Loppersum.
Klokkenpad 1-3 is gebouwd in 1900. Hierin zat ook de openbare lagere school.
Nu is er ‘een paar ontwerpers v.o.f.’ gevestigd.
André de Graaf
Stichting Historie Stedum
met dank aan Gerard Kruidhof